Słownik pojęć bankowych
Wyjaśnienia 15 pojęć, które pojawiają się w ofertach banków i w naszych zestawieniach: LTV, RRSO, całkowity koszt kredytu i inne. Bez żargonu i bez marketingu — tyle, ile trzeba, żeby przeczytać tabelę ze zrozumieniem.
LTV {#ltv}
Stosunek kwoty kredytu do wartości nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie (loan to value). Im niższy, tym mniejsze ryzyko banku — i zwykle niższa marża.
Wzór: LTV = kwota kredytu ÷ wartość nieruchomości × 100%.
Kredyt 400 000 zł na nieruchomość wartą 500 000 zł ma LTV 80%. Bank wymaga wtedy wkładu własnego pokrywającego pozostałe 20% wartości, czyli 100 000 zł. Przy LTV powyżej 80% (wkład własny poniżej 20%) banki najczęściej doliczają ubezpieczenie niskiego wkładu albo podnoszą marżę.
Zobacz też: marża banku.
Sprawdź: Porównywarka: kredyty hipoteczne, Kalkulator kredytu hipotecznego.
RRSO {#rrso}
Rzeczywista roczna stopa oprocentowania — całkowity koszt kredytu wyrażony jako procent w skali roku. Obejmuje odsetki i wszystkie koszty obowiązkowe (prowizję, ubezpieczenie wymagane do udzielenia kredytu), a nie samo oprocentowanie. Dlatego kredyt o niższym oprocentowaniu potrafi mieć wyższe RRSO.
Wzór: RRSO to stopa X, przy której zdyskontowana wartość wypłaconej kwoty równa się zdyskontowanej wartości wszystkich spłat: wypłata = suma (rata ÷ (1+X)^(miesiąc/12)) po wszystkich miesiącach. Liczy się ją metodą kolejnych przybliżeń, bo równania nie da się rozwiązać wprost.
Kredyt 10 000 zł na 12 miesięcy przy oprocentowaniu nominalnym 10%: bez żadnych dodatkowych opłat RRSO wynosi 10,47% (nie równo 10% — samo rozłożenie spłaty na miesięczne raty już trochę podnosi RRSO). Z prowizją 300 zł RRSO rośnie do 16,99%, choć oprocentowanie w umowie zostaje takie samo.
Zobacz też: oprocentowanie nominalne, całkowity koszt kredytu.
Sprawdź: Kalkulator RRSO, Porównywarka: kredyty gotówkowe.
całkowity koszt kredytu {#calkowity-koszt}
Suma wszystkiego, co kredytobiorca płaci ponad pożyczoną kwotę: odsetki, prowizja, opłaty i koszty ubezpieczeń wymaganych do udzielenia kredytu. Podawany w złotych, więc mówi więcej niż procent.
Kredyt 10 000 zł na 12 miesięcy przy 10% kosztuje w sumie 549,92 zł bez prowizji, a 849,92 zł z prowizją 300 zł. RRSO liczy dokładnie te same złotówki, tylko przeliczone na procent w skali roku — obie liczby powinny prowadzić do tego samego wniosku.
Zobacz też: RRSO.
Sprawdź: Kalkulator kredytu gotówkowego.
kapitalizacja odsetek {#kapitalizacja}
Dopisanie naliczonych odsetek do kapitału, od którego naliczane są kolejne odsetki. Im częstsza, tym wyższy zysk przy tym samym oprocentowaniu — i tym wcześniej pobierany jest podatek.
Lokata 10 000 zł na 12 miesięcy przy 5% w skali roku: z kapitalizacją na koniec okresu daje 405 zł odsetek netto, z kapitalizacją miesięczną — 413,39 zł. Różnica bierze się stąd, że przy częstszej kapitalizacji kolejne odsetki liczą się już od nieco większego kapitału.
Zobacz też: podatek Belki.
Sprawdź: Kalkulator lokaty.
marża banku {#marza}
Stała część oprocentowania kredytu, ustalana przez bank w umowie. W kredycie o zmiennym oprocentowaniu dochodzi do niej wskaźnik referencyjny — marża zostaje taka sama przez cały okres, wskaźnik się zmienia.
Wzór: Oprocentowanie kredytu zmiennego = marża banku + wskaźnik referencyjny.
Marża 2,0% i wskaźnik referencyjny 5,5% dają oprocentowanie 7,5%. Gdy wskaźnik spadnie do 4,5%, oprocentowanie (przy tej samej marży) spadnie do 6,5% — marża się nie zmienia, zmienia się tylko wskaźnik.
Zobacz też: wskaźnik referencyjny, oprocentowanie nominalne.
Sprawdź: Porównywarka: kredyty hipoteczne.
nadpłata kredytu {#nadplata}
Wpłata ponad wysokość raty, pomniejszająca kapitał do spłaty. Bank pyta wtedy, czy skrócić okres kredytu, czy obniżyć ratę — skrócenie okresu oszczędza wyraźnie więcej odsetek.
Kredyt 200 000 zł na 20 lat przy 7%, jednorazowa nadpłata 10 000 zł w 12. miesiącu: przy skróceniu okresu kredyt kończy się 22 miesiące wcześniej i oszczędza 25 325,92 zł odsetek; przy obniżeniu raty (z 1 550,60 zł do 1 471,18 zł) okres zostaje ten sam, a oszczędność to tylko 8 107,40 zł.
Zobacz też: całkowity koszt kredytu.
Sprawdź: Kalkulator nadpłaty kredytu, Nadpłata kredytu — skrócić okres czy obniżyć ratę.
nowe środki {#nowe-srodki}
Pieniądze, których klient nie trzymał w danym banku w określonym okresie przed założeniem lokaty. Promocyjne oprocentowanie bardzo często obowiązuje wyłącznie dla nich — środki już zgromadzone w banku dostają stawkę standardową.
Bank może zaproponować 6% dla nowych środków i 2% dla pozostałych — dla kogoś, kto ma już w tym banku 50 000 zł, przelanie ich na nową lokatę „na nowe środki” może nie kwalifikować się do promocyjnej stawki wcale.
Zobacz też: oferta warunkowa.
oferta warunkowa {#oferta-warunkowa}
Oferta, w której reklamowana stawka obowiązuje dopiero po spełnieniu dodatkowych warunków: wpływu wynagrodzenia, założenia konta, aktywności kartą albo wpłaty nowych środków. Bez ich spełnienia obowiązuje stawka podstawowa.
Konto oszczędnościowe reklamowane jako „5% w skali roku” może w praktyce wymagać regularnego wpływu wynagrodzenia i aktywności na koncie osobistym w tym samym banku — bez tego stawka spada nawet do 0,1%.
Zobacz też: nowe środki.
Sprawdź: Porównywarka: lokaty.
oprocentowanie nominalne {#oprocentowanie-nominalne}
Stopa, według której naliczane są same odsetki, bez prowizji i innych opłat. Sama w sobie nie wystarcza do porównania kredytów — do tego służy RRSO.
Dwa kredyty z oprocentowaniem nominalnym 10% mogą mieć zupełnie różne RRSO — jeden bez prowizji (RRSO 10,47%), drugi z prowizją 300 zł na 10 000 zł (RRSO 16,99%). Sama liczba przy słowie „oprocentowanie” w reklamie nic o tym nie mówi.
Zobacz też: RRSO.
Sprawdź: Kalkulator kredytu gotówkowego.
oprocentowanie stałe {#oprocentowanie-stale}
Oprocentowanie niezmienne przez umówiony czas — w polskich kredytach hipotecznych zwykle przez pierwsze lata, po których strony ustalają je na nowo. Chroni przed wzrostem rat i odbiera korzyść ze spadku stóp.
Rata nie zmienia się przez cały okres obowiązywania stałej stopy, nawet jeśli w tym czasie oprocentowanie ofert zmiennych na rynku wzrośnie albo spadnie o kilka punktów procentowych. Po zakończeniu tego okresu bank proponuje nowe warunki — stałe na kolejny okres albo zmienne.
Zobacz też: oprocentowanie zmienne.
Sprawdź: Stała czy zmienna stopa w kredycie hipotecznym — jak wybrać, Porównywarka: kredyty hipoteczne.
oprocentowanie zmienne {#oprocentowanie-zmienne}
Oprocentowanie złożone z marży banku i wskaźnika referencyjnego. Rata rośnie i maleje razem ze wskaźnikiem, więc jej wysokość z dnia podpisania umowy nie obowiązuje przez cały okres kredytu.
Kredyt hipoteczny 400 000 zł na 25 lat: przy oprocentowaniu 7% rata wynosi 2 827,12 zł, przy 9% — około 3 357 zł. To ponad 500 zł miesięcznej różnicy przy zmianie o 2 punkty procentowe — dokładnie tyle, ile w praktyce potrafi ruszyć się wskaźnik referencyjny w ciągu kilku lat.
Zobacz też: wskaźnik referencyjny, oprocentowanie stałe.
Sprawdź: Kalkulator kredytu hipotecznego, Stała czy zmienna stopa w kredycie hipotecznym — jak wybrać.
podatek Belki {#podatek-belki}
Zryczałtowany podatek dochodowy od zysków kapitałowych, w tym od odsetek z lokat i kont oszczędnościowych. Wynosi 19% i pobiera go bank przy dopisaniu odsetek, zaokrąglając kwotę podatku do pełnych złotych.
Wzór: Podatek = 19% × odsetki naliczone przy danym dopisaniu, zaokrąglone do pełnych złotych — nie 19% od sumy odsetek na koniec, tylko osobno przy każdej kapitalizacji.
Lokata 10 000 zł na 12 miesięcy przy 5% w skali roku (odsetki dopisywane raz, na koniec): 500 zł odsetek brutto, 95 zł podatku, 405 zł na czysto. Zaokrąglenie do pełnych złotych ma znaczenie głównie przy małych kwotach i częstej kapitalizacji — wtedy podatek od jednego dopisania potrafi wyjść zero.
Zobacz też: kapitalizacja odsetek.
Sprawdź: Kalkulator lokaty.
przykład reprezentatywny {#przyklad-reprezentatywny}
Wyliczenie na konkretnej kwocie i okresie, które kredytodawca musi podać w reklamie kredytu razem z RRSO i całkowitą kwotą do zapłaty. Wymóg wynika z ustawy o kredycie konsumenckim.
Typowy zapis wygląda tak: „Reprezentatywny przykład: całkowita kwota kredytu 10 000 zł, okres 24 miesiące, roczna stopa oprocentowania 9%, RRSO 12,3%, całkowity koszt kredytu 1 340 zł, całkowita kwota do zapłaty 11 340 zł”. Liczby są ilustracyjne — dopiero decyzja kredytowa pokazuje warunki dla konkretnego wniosku.
Zobacz też: RRSO, całkowity koszt kredytu.
Sprawdź: Porównywarka: kredyty gotówkowe.
wskaźnik referencyjny {#wskaznik-referencyjny}
Rynkowa stopa doliczana do marży w kredytach o zmiennym oprocentowaniu; jej zmiana przekłada się na wysokość raty. W polskich umowach hipotecznych funkcję tę pełni WIBOR, zastępowany stopniowo nowym wskaźnikiem w ramach reformy wskaźników referencyjnych.
Kredyt z marżą 2,0% przy wskaźniku 5,5% ma oprocentowanie 7,5%. Bank przelicza ratę przy każdej zmianie wskaźnika (najczęściej co miesiąc albo kwartał) — sama marża w umowie się nie zmienia.
Zobacz też: marża banku, oprocentowanie zmienne.
Sprawdź: Stała czy zmienna stopa w kredycie hipotecznym — jak wybrać.
zdolność kredytowa {#zdolnosc-kredytowa}
Ocena banku, czy wnioskujący jest w stanie spłacić kredyt wraz z odsetkami w umówionym terminie. Liczona z dochodów, kosztów utrzymania, innych zobowiązań i historii spłat — każdy bank liczy ją po swojemu, więc odmowa w jednym nie przesądza o pozostałych.
Sprawdź: Porównywarka: kredyty gotówkowe, Porównywarka: kredyty hipoteczne.